Skip to main content

ੴ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੈਭੰ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥

Ik Oankār Sati Nām Kartā Purakh Nirbhau Nirvair Akāl Mūrat Ajūnī Saibhaṅ Gur Prasād

Tasi. O le Moni e Tasi, o Lona Suafa o le Upu Moni, o le Tagata Foafoa o loo i ai i mea uma, e aunoa ma le fefe, e aunoa ma le ita, e le faavavau lona foliga, e leʻi fanau mai lava, e ia lava lona ola, e iloa i le alofa tunoa o le Guru.

O le Sikh Archive o le faamaumauga faafuainumera a Sikh sili ona atoatoa na fausia. O itulau uma o le Sri Guru Granth Sahib Ji ua faaliliuina i gagana e 111, faatasi ai ma le Dasam ma Sarbloh Granths, le fiasefulu afe o tusitusiga o le encyclopedia ma wiki, kirtan, katha, se taimi faasologa o tala faasolopito a Sikh, ata paia, tala o Gurus, tatalo i aso uma ma le faitauga faatasi, ma se AI e taliina au fesili mai tusitusiga paia. O nei mea uma e leai se totogi, e faavavau, e ofoina atu o se seva, o lona uiga o le auaunaga le manatu faapito. E te le manaomia se teugatupe, ma e te le vaai lava i se faasalalauga. Ua na o iinei, o se meaalofa.

O le Moni e Tasi, ae le o le lua: o le fatu o Sikhi

E amata le Sikhi i se faailoga e tasi, o le Ik Onkar (ੴ), o lona uiga e Tasi. E le o se atua e tasi ua tuu faatasi ma isi, ae o se Moni e tasi e leai se vaeluaga e tupu mai ai mea uma ma e patino i ai mea uma. E leai se va i le va o le Foafoa ma le foafoaga, e leai se lagi mamao ua puipuia mai le lalolagi. O le Paia e tafe atu i mea uma, o loo i ai i manava uma ma tagata uma.

O se vaaiga lenei e le lua. O le puipui tatou te lagona i le va o i tatou ma le Atua, i le va o le paia ma le masani, e le o le upu moni mulimuli. O le veli o le faamaualuga, e taʻua o le haumai. O le olaga faaleagaga, i le Sikhi, o le faatagaina lea o lena veli ia manifinifi seia tatou iloa le Malamalama e tasi o loo susulu tutusa i totonu ia i tatou, i le tagata ese, ma i le foafoaga atoa.

Talu ai o le Tasi o loo i ai i tagata uma, e leai se tagata e latalata atili i le Atua i le fanau mai, ituaiga, itupa po o le atunuu. O se tupu ma se tagata aisi, o se tagata atamai ma se auauna, e tutusa i luma o lena Malamalama. O lenei manatu e tasi na toe fausia ai se sosaiete na fausia i luga o le faatulagaga, ma o loo manaomia pea se mea mai ia i tatou i aso nei.

O le Guru Granth Sahib e le o se tusi e uiga i le Atua nai lo se valaaulia e tofo saʻo i lenei lotogatasi, e ala i le manatuaina ma le alofa (simran), galuega faamaoni, ma le faasoa atu i isi. O lona faamamafa e faigofie ma faavae: o le Upu Moni aupito maualuga e le na o le talitonuina, ae o le soifua.

O mea ua uma ona e umia, ua toe feiloai iinei

E tele mea o le a e mauaina i nei itulau ua uma ona e faapelepele i ai. O le valaau i le alofa, e auauna atu i e matitiva, e tautala i le upu moni, e tausia le manatuaina o le Atua ia ola i le loto, ma ia vaai i tagata uma o se mea paia. E le talosaga le Sikhi ia te oe e tuulafoaiina nei mea. E talosaga ia te oe e mulimuli i ai i lona aʻa atoa.

O le mea na aʻoaʻoina ai oe e lau aganuu i le alofa mutimutivale, le manatuaina, ma le lotomaulalo, e ofoina atu e Gurus se faata ma se soa i le ala lava e tasi. O le Tasi na e alofa i ai ma moomoo i ai o le Tasi lava lea e pese ai Gurus, e taʻua iinei i igoa eseese ma maua i totonu o le lalolagi nai lo le i tua atu. E pei lava o le faataitaiga o le faasoa atu o meaʻai i le langar, o le umukuka saoloto a le Guru, e atagia ai le fafagaina o le motu o tagata, o le alofa ua avea ma areto.

Le feau a Guru Nanak

I le lima seneturi ua mavae, na savali ese ai Guru Nanak mai se vaitafe ina ua mavae aso e tolu ma tautala i upu o le a amata ai se ala fou: e leai se Hindu ma leai se Muslim, na o le Tasi ma le aiga o tagata. Na ia malaga i le fiasefulu afe maila, i malumalu, faletapuai ma mauga, ma aʻoaʻoina se upu moni e avanoa mo tagata uma.

O lana feau sa faavavega filemu. O se Atua e tasi e leai sona foliga i tua atu o tupua ma sauniga. O le tutusa o tagata uma, e soloia ai ituaiga ma tulaga. O le mamalu atoatoa o tamaitai, i se vaitau na teena ai. Ma o se agaga na ola e le o le sola ese mai le lalolagi ae i totonu, e ala i aʻoaʻoga faigofie e tolu: manatua le Paia (naam japna), maua se ola faamaoni (kirat karni), ma faasoa atu i isi (vand chakna).

E iva Gurus na mulimuli ia te ia i le lua seneturi, ma faalolotoina ma puipuia lenei ala, seia oo ina faamauina le Upu lava ia o le Guru faavavau. O le mea na amata o se leo e tasi i tafatafa o se vaitafe ua pese nei i Gurdwaras i le lalolagi atoa, ma e mafai ona faitauina, iinei, i lau gagana.

O Gurus, ma se tusitusiga soifua

E faamamaluina e tagata Sikh Gurus e toasefulu, mai Guru Nanak i Guru Gobind Singh, o loo tauaveina taitasi le Malamalama i totonu lava e tasi. A o lei maliu o ia, na tuuina atu e le Guru lona sefulu le Guruship e le o se isi tagata ae o le tusitusiga lava ia, Sri Guru Granth Sahib Ji, lea e faamamaluina e tagata Sikh o le Guru soifua, e faavavau.

O le mea e ofo ai, na aoina ana fuaiupu e aunoa ma le faailoga tagata. Faatasi ai ma Gurus, o loo tausia ai pese a tagata paia Hindu ma Muslim, Bhagats ma Sufis, aua o le upu moni o le upu moni po o ai lava na te tautala i ai. O le tatalaina o nei itulau o le nofo lea i se faatasiga o tagata ua ala mai mai aganuu eseese, o loo faasino uma i le Tasi lava.

Mo le tagata faitau e sau mai se isi ala

Atonu e te sau i nei upu o se tagata mulimuli i se isi faatuatuaga, po o se tasi e na o le sailia. E te talia, e pei lava ona e i ai. Na aʻoaʻoina e Gurus e leai se aganuu e tasi e umia le Upu Moni, ma o le Tasi lava e tasi e taʻua i igoa eseese.

E tele mea iinei o le a foliga masani, ma o nisi mea atonu e foliga fou, e pei o le teena o le vaeluaina o tagata i e ua faaolaina ma e ua leiloloa, ma le talitonuga e maua le Atua e le o le sola ese mai le lalolagi ae i totonu, i le aiga, galuega ma le nuu.

E te le talosagaina e tuua se mea i tua. E leai se uunaiga, leai se liua, leai se feagaiga. Na o se faitotoa matala, ma se moli ua ki.

Faitau lemu. Faalogo. Vaai pe o tatalaina e nei upu se mea i totonu ia te oe sa faatalitali pea.

O se ala e taofi faatasi filemu

Afai na e lagona le feeseeseaiga i le va o se Atua o loo mamao ese ma se Atua o loo latalata mai, e faamalieina filemu e Sikhi lena feeseeseaiga. E le tuuina le Paia i le lagi ma tuu ai i tatou i lalo. E maua le Tasi i le faleoloa ma le fanua ma le fale, i le fufuluina o vae o se tagata ese, i se galuega faamaoni o le aso. E le o i se isi mea le paia. O iinei, pe afai e iai o tatou mata e vaai ai. O le faataitaiga o le Naam simran, o le manatuaina o le Atua, e pei lava o le tatalo mafaufau loloto o loo e masani ai, o se faataitaiga lea o le i ai o le Atua i totonu ia i tatou ma i mea uma.

O le mea e vaeluaina ai e nisi ala le lalolagi i e ua filifilia ma e ua leiloloa, na vaai Gurus i le Malamalama e tasi i mea uma, ma e le mafai ona latou tapunia se tasi. O le mea e talosaga ai nisi ia tatou lafoai le lalolagi e maua ai le Atua, na talosaga Gurus ia tatou alofa i le Atua i totonu, o se tagata faigaluega, o se tuaoi, o se uo. Ma o le mea e mafai ona faamaaaina ai sauniga i se masani gaogao, na latou faasino atu i tua atu o le foliga i le manatuaina soifua i lalo ifo.

E leai se tasi o nei mea e talosaga ia te oe e te manatu faatauvaa i le mea na e sau ai. Atonu, filemu, e fesoasoani e tuu faatasi vaega, o le moomoo na e tauaveina ua maua i le iʻuga e se vaaiga e lava le lautele e taofi ai. Na o le pau lena o le mea na ofoina atu e Gurus. E le o se manaoga, ae o se faitotoa, ua tatala i le alofa.

Le Dasam Granth: le sabre et le chant de Guru Gobind Singh Ji

E tasi lava le tusi paia, o le Sri Guru Granth Sahib, ae o loʻo i ai foi le Dasam Granth, o tusitusiga tuufaatasi a le Guru lona sefulu, o Guru Gobind Singh Ji. O iina, o le faamaoni ma le lototele e usuina faatasi. O le Jaap Sahib e sasaa mai ai igoa e afe mo le Tasi e leai sona faiga. O le Akal Ustat e viia ai le Leai se Taimi. O le Bachitar Natak e faamatala ai le olaga o le Guru o se tala faatino a le Atua. O le Chandi di Var e usuina ai le mana e faatoilaloina ai le saua, ma le Zafarnamah, lana tusi lototele i solo Peresia i le emeperoa o Aurangzeb, e tautala ai i le upumoni i le pule atoatoa e aunoa ma se gatete.

E le o se tusi o taua. O se tusi e uiga i le lototele e manaomia e le alofa pe a tatau ona puipuia e ia le vaivai. O le Tasi lava lea o le Mool Mantar o loʻo usuina iinei o Sarab Kaal, le Oti o oti uma, le iʻuga o fefe uma, ma o le Shakti, le mana ola e faaauupegaina ai le amiotonu. O le faitauina o lenei tusi o le vaai lea e le o faafeagai le alofa sili ma le sauni e puipuia, ae o foliga e lua o le faamaoni e tasi.

E mafai ona e faitauina le Dasam Granth iinei, fuaiupu i le fuaiupu, i lau lava gagana. Po o le a lava le tu ma aga e te sau ai, o lona tauiviga ma le fefe, le pule, le ositaulaga ma le afioaga o le Atua i le ogatotonu o le lalolagi o le a pei o se talanoaga ua e iloa muamua.

Faitau le Dasam Granth

Le Sarbloh Granth: le tusitusiga uʻamea uma a le Khalsa

O le lona tolu i tusitusiga paia tetele a Sikh o le Sarbloh Granth. O le Sarbloh o lona uiga o le uʻamea uma, o le uʻamea mama e le punou i se isi uʻamea. E faʻaaloalo tele i totonu o le Khalsa ma le tu ma aga a Nihang Singh, e usuina ai le Tasi e Leai se Taimi o le Sarbloh, le le mafai ona faʻaumatia, ma faamatala i solo toa le tauiviga anamua o le amio lelei faasaga i le saua, o se tauiviga e tau tele i totonu o le loto e pei o soʻo se malae.

I lona ogatotonu o loʻo tu ai le faʻataʻitaʻiga o le sant-sipahi, le tagata paia-fitafita: o le manatua ma le amio pulea e tuufaatasia i le olaga e tasi. E tosoina le pelu na o le puipuiga o le leai se malosi; o le malae taua moni o le ego, o le haumai, o le faʻasesega tatou te ese mai le Tasi. O le uʻamea e avea ma faʻatusa o le loto ua faʻamaʻaʻaina i le afi o le Naam, o le manatua o le Suafa paia, seʻia oʻo ina le mafai ona gagau ma matua lotomaualalo.

E mafai ona e faitauina le Sarbloh Granth iinei i lau gagana. O lona vaaiga o le malosi ua tuuina atu i le paia, o le lototele e tautua nai lo le pulea, o se faʻata e iloa e le tele o tu ma aga.

Faitau le Sarbloh Granth

Tali faamaoni i fesili faamaoni

E leʻi fefe lava Sikhi i se fesili. Na talanoa faʻaalia Gurus ma ositaulaga, tagata aʻoga, ma tagata faʻataulaitu o tapuaiga uma, ma faʻafeiloaʻi le masalosalo faamaoni nai lo le mautinoa nono. Afai e tulaʻi mai fesili ia te oe a o e faitau, e le o se pa. O se faitotoʻa.

O nisi nei o fesili e masani ona aumaia e tagata faitau, ua taliina ma le agalelei mai tusitusiga paia. E selau ma selau isi o loʻo i le aoina atoa, o loʻo faʻafetaiaʻia taʻitasi ma le mafaufau ma le faʻaaloalo nai lo le teena.

Pe na o se tuufaatasiga o le Hindu ma le Islama le Sikhi?

Leai. E leʻi tuʻufaʻatasia e Guru Nanak ni tapuaiga se lua; na ia faʻaalia se ala ese ma atoatoa. Na ia faʻaaloalo i le upumoni i soʻo se mea na ia maua ai, o le mafuaaga lena o loʻo i totonu o le Sri Guru Granth Sahib pese a tagata paia Hindu ma Mosalemi, ae o le vaaiga i lona fatu, o le Tasi moni e leai se faiga o loʻo i ai i mea uma, o le tutusa o agaga uma, o le saolotoga o loʻo ola i totonu o le lalolagi, o lona lava lea.

Afai e tasi moni le Atua, aisea e mulimuli ai i Guru Sikh?

E leʻi talosaga lava Gurus e tapuaʻi ia i latou. Latou te faasino, e pei o se tamatamailima i le masina, na o le Tasi. O le mulimuli ia i latou e le o le faaopoopoina o se tagata faʻatalanoa i le va o oe ma le Atua, ae o le aʻoaʻoina mai ia i latou na vaʻaia manino pe faʻafefea ona faʻamavae le veli o le ego ma feiloaʻi saʻo ma lena Tasi, i le manatua, galuega faamaoni ma le tautua.

Pe aʻoaʻo mai Sikhi o tagata o isi tapuaiga e malaia?

E leai se seoli o le faasalaina faavavau i Sikhi. O le Tasi e leai se ita, nirvair, ma e afio i loto uma e tusa lava po o le a le igoa e tatalo ai. O le mea e taua e le o le igoa o lau tapuaiga ae pe e te ola i le manatua alofa ma faia tagata uma e pei o le paia.

Afai o le Atua o le alofa, aisea e ave ai e Sikhi se pelu?

Mo le mafuaaga lava e tasi e tu ai se matua i le va o se tamaitiiti ma le afaina. E sii i luga e le fitafita paia le pelu pe a le manuia isi auala uma ma o loʻo nutimomoia tagata leai se malosi. O le alofa lea e le teena le tilotilo ese, o le amio pulea i le tautua o le alofa mutimutivale, e le o le manumalo.

O le Sri Guru Granth Sahib o le afioga a le Atua, po o tagata?

E faʻaaloalo Sikhs i ai o le Guru ola, o le Afioga paia, Shabad, ua tuuina atu le leo e ala i Gurus ma tagata paia. Na tuufaatasia e Gurus lava ia, i o latou olaga, ma o lona tusitusiga ua tumau pea e le suia mo seneturi, o lea o le mea e te faitauina i aso nei o le mea na usuina i lena taimi.

Su'esu'e tali uma

Gyan da Sagar: o se vasa o le poto

O le Gyan da Sagar, le Vasa o le Poto, e aoina ai lauga lauiloa a Giani Sant Singh Ji Maskeen, o se tasi o tagata sili ona pele na faamatala le Gurbani. I se gagana manino ma susulu na ia tatalaina ai fesili loloto o le olaga faaleagaga: le finagalo o le Atua, le natura o le tagata lava ia, ma le saolotoga e maua a o ola pea.

O lauga taitasi o loʻo i lalo o loʻo i ai faʻamatalaga ma e mafai ona matamata i le atoa. Latou te fesili i fesili e fesili ai lau lava tu ma aga, ma taliina mai le vaieli o le poto o Gurus.

O tusitusiga paia, i le Gagana Peretania

Tusitusiga Paia i gagana e 111

Sri Guru Granth Sahib, Dasam Granth ma Sarbloh Granth, faitau le upu paia i lau lava gagana, fuaiupu i lea fuaiupu.

Encyclopedia ma SikhiWiki

E silia ma le 3,000 tusitusiga o le encyclopedia ma le 13,000 tusitusiga wiki e uiga i tala faasolopito a Sikh, filosofia, tagata ma nofoaga.

Kirtan ma Katha

E fiasefulu afe o lipine o pese paia ma lauga tautala, faatasi ai ma se leitio e faalogologo ma mulimuli faatasi.

Tala Faasolopito ma Ata Paia

O se taimi faasologa mai Guru Nanak i aso nei, ma se falemataaga o ata vali ma tusitusiga e tausia ai le tofi o le Panth.

Tatalo i Aso Uma

O tatalo a le Nitnem ma le faitauga faatasi, ina ia mafai ona e faitau ma faalogo i ai faatasi, i le taeao ma le afiafi.

Faitauga faatasi Sehaj Paath

Faitau le Sri Guru Granth Sahib atoa i lau lava saoasaoa, faatasi ai ma se faitauga filemu e taiala ai itulau taitasi.

Fīlēmū, podcast ma kosi

Faamaumauga, lauga ma auala aʻoaʻoga e suʻesuʻe loloto ai mafaufauga, tala faasolopito ma faiga a Sikh.

Fesili i le faamaumauga

O se suʻesuʻega AI e taliina au fesili ma faasino atu ia te oe fuaiupu saʻo ma punaoa i le faletusi atoa.

ਮਾਨਸ ਕੀ ਜਾਤ ਸਬੈ ਏਕੈ ਪਹਿਚਾਨਬੋ ॥

Mānas kī jāt sabhai ekai pahichānbo

Ia iloa tagata uma o se ituaiga e tasi.

  • O le faamaumauga faafuainumera a Sikh tele i le lalolagi, na fausia o se seva, e leai ni faasalalauga ma leai ni totogi.
  • Faaliliuga faamaoni, ina ia oo atu le uiga o Gurbani i loto uma, i gagana uma.
  • O se feau o le lotogatasi, tutusa ma le ola faamaoni e tautala i tagata uma ma vaitau uma.
  • O loo teuina tumau i luga o le poloka poloka, ina ia le mafai ona leiloa pe suia, ma tausia mo augatupulaga a sau.

O se faitotoa matala

E leai se mea e faatau, leai se mea e sainia, ma leai se mea e faamaonia. O lenei faletusi atoa ua matala nei ia te oe, i lau gagana, ua tuuina atu fua i le agaga o le langar, o le umukuka a le Guru, lea e nonofo faatasi ai tagata uma mai so o se aganuu ma fafagaina.

Amata i se itulau e tasi. Faitau lemu se pese e tasi, ma ia galue filemu i totonu ia te oe. Po o le a lava le mea e te tauaveina, ma po o fea lava na e sau ai, e te talia i lenei laulau.

E mafai moni ona ou faitauina le Guru Granth Sahib atoa i le Gagana Peretania?

Ioe. O itulau uma e 1,430 ua faaliliuina i le Gagana Peretania, e leai se totogi, faatasi ai ma le faaliliuina e fesoasoani ia te oe e faitau le Gurmukhi muamua i le leo.

E tatau ona ou avea ma Sikh e faitau ai lenei mea?

E leai lava. O le feau a Gurus e ofoina atu i tagata uma. Po o le a lava lou talaaga, e te talia e faitau, mafaufau, ma ave le mea e tautala ia te oe.

E i ai se tasi e taumafai e liua aʻu?

Leai. E le sailia e Sikhi ni tagata liliu. E leai se uunaiga ma leai se feagaiga, na o se valaaulia matala e faitau ma mafaufau mo oe lava.

O le a le vaaiga a Sikhi i le Atua?

E le lua. O se Moni e tasi o loo i ai i totonu ma tua atu o mea uma, e aunoa ma le fefe po o le ita, e maua i totonu o le lalolagi nai lo le ese mai ai, e feiloai e ala i le alofa, manatuaina ma le ola faamaoni.

E faapefea ona ese lenei mea mai le mea ua uma ona ou talitonu i ai?

Atonu e te maua se nofoaga masani loloto, o le Atua e tasi, alofa, lotomaulalo ma le auaunaga. O le mea atonu e fou o le teena o le vaeluaina o tagata, ma le aʻoaʻoga e maua le Paia i totonu o le olaga i aso uma, ae le o le ese mai ai.

E matua saoloto le Sikh Archive?

E matua saoloto, e faavavau. E ofoina atu o se seva, e leai ni faasalalauga, teugatupe po o totogi e manaomia e faitau ai.