श्री गुरु ग्रंथ साहिब जी मराठीत वाचा

शिखीची सुरुवात एकाच चिन्हाने होते, इक ओंकार (ੴ), ज्याचा अर्थ केवळ एक आहे. इतर अनेक देवांपैकी एक देव नाही, तर एक अखंड सत्य ज्यातून सर्व काही उत्पन्न होते आणि ज्याला सर्व काही संबंधित आहे. निर्माता आणि निर्मिती यांच्यात कोणतीही दरी नाही, पृथ्वीपासून दूर असलेले कोणतेही स्वर्ग नाही. दैवी शक्ती सर्व वस्तूंमधून वाहते, प्रत्येक श्वासात आणि प्रत्येक अस्तित्वात उपस्थित आहे.

ही एक अद्वैत दृष्टी आहे. आपल्यात आणि देवामध्ये, पवित्र आणि सामान्य यांच्यात आपल्याला जी भिंत जाणवते, ते अंतिम सत्य नाही. ते अहंकाराचे आवरण आहे, ज्याला 'हउमै' म्हणतात. शिखीमध्ये, आध्यात्मिक जीवन म्हणजे ते आवरण पातळ होऊ देणे, जोपर्यंत आपण स्वतःमध्ये, अनोळखी व्यक्तीमध्ये आणि संपूर्ण निर्मितीमध्ये समानपणे चमकणारा एकच प्रकाश ओळखत नाही.

कारण तो 'एक' प्रत्येकात आहे, त्यामुळे जन्माने, जातीने, लिंगाने किंवा राष्ट्राने कोणतीही व्यक्ती देवाच्या अधिक जवळ नाही. राजा आणि भिकारी, विद्वान आणि सेवक, त्या प्रकाशासमोर समान आहेत. या एकाच कल्पनेने श्रेणीबद्ध समाजाला आकार दिला, आणि आजही ते आपल्याकडून काहीतरी अपेक्षा करते.

गुरु ग्रंथ साहिब हे देवाविषयीचे पुस्तक नसून, प्रेमळ स्मरण (सिमरन), प्रामाणिक कार्य आणि इतरांशी वाटणी यांद्वारे या एकत्वाचा थेट अनुभव घेण्याचे आमंत्रण आहे. त्याचा आग्रह साधा आणि मूलगामी आहे: सर्वोच्च सत्य केवळ मानले जात नाही, तर ते जगले जाते.

पाच शतकांपूर्वी, गुरु नानक तीन दिवसांनंतर नदीतून बाहेर आले आणि त्यांनी असे शब्द उच्चारले ज्यातून एक नवीन मार्ग सुरू झाला: कोणताही हिंदू नाही आणि कोणताही मुसलमान नाही, केवळ तो 'एक' आणि मानव कुटुंब आहे. त्यांनी हजारो मैल प्रवास केला, मंदिरे, मशिदी आणि पर्वतांवर जाऊन सर्वांसाठी खुले असलेले सत्य शिकवले.

त्यांचा संदेश शांतपणे क्रांतीकारक होता. मूर्ती आणि विधींच्या पलीकडचा एक निराकार देव. प्रत्येक व्यक्तीची समानता, जात आणि दर्जा नष्ट करणे. स्त्रियांची पूर्ण प्रतिष्ठा, ज्या काळात ती नाकारली जात होती. आणि जगातून पळून न जाता, त्यामध्येच जगलेली अध्यात्मिकता, तीन साध्या शिस्तीतून: देवाचे स्मरण करणे (नाम जपना), प्रामाणिकपणे उपजीविका करणे (किरत करनी), आणि इतरांशी वाटणी करणे (वंड चकना).

त्यांच्यामागे दोन शतकांत नऊ गुरु आले, त्यांनी हा मार्ग अधिक सखोल केला आणि त्याचे रक्षण केले, जोपर्यंत तो शब्दच शाश्वत गुरु म्हणून स्थापित झाला नाही. नदीकाठी एका आवाजाने जे सुरू झाले, ते आता जगभरातील गुरुद्वारांमध्ये गायले जाते आणि येथे, तुमच्या मराठी भाषेत वाचता येते.

शीख गुरु नानक ते गुरु गोबिंद सिंग पर्यंत दहा मानवी गुरुंचा सन्मान करतात, प्रत्येकात समान आंतरिक प्रकाश होता. त्यांनी देह ठेवण्यापूर्वी, दहाव्या गुरुंनी गुरुपद दुसऱ्या व्यक्तीला न देता, धर्मग्रंथालाच दिले, श्री गुरु ग्रंथ साहिब जी, ज्याला शीख जिवंत, शाश्वत गुरु मानतात.

विशेष म्हणजे, त्याची पदे कोणत्याही पूर्वग्रहांशिवाय एकत्र केली गेली. गुरुंच्या जोडीला, त्यात हिंदू आणि मुस्लिम संत, भगत आणि सूफी संतांची स्तोत्रे जपली आहेत, कारण सत्य हे सत्यच असते, कोणीही ते बोलले तरी. ही पाने उघडणे म्हणजे अनेक पार्श्वभूमीच्या जागृत व्यक्तींच्या मेळाव्यात बसण्यासारखे आहे, जे सर्व एकाच 'एका'कडे निर्देश करतात.

जर तुम्हाला कधी दूर असलेला देव आणि जवळ असलेला देव यांच्यातील ताण जाणवला असेल, तर शिखी तो ताण हळूवारपणे दूर करते. ते देवाला आकाशात ठेवून आपल्याला खाली सोडत नाही. ते 'एका'ला दुकानात, शेतात आणि घरात, अनोळखी व्यक्तीचे पाय धुण्यात, प्रामाणिक दिवसाच्या कामात शोधते. पवित्र काही वेगळे नाही. ते येथेच आहे, जर आपल्याकडे पाहण्यासाठी डोळे असतील तर.

जिथे काही मार्ग जगाला निवडलेले आणि हरवलेले असे विभाजित करतात, तिथे गुरुंनी सर्वांमध्ये एकच प्रकाश पाहिला, आणि कोणालाही बाहेर काढू शकले नाहीत. जिथे काही जण देवाला शोधण्यासाठी जगाचा त्याग करण्यास सांगतात, तिथे गुरुंनी आपल्याला जगामध्येच, एक कामगार, एक शेजारी, एक मित्र म्हणून देवावर प्रेम करण्यास सांगितले. आणि जिथे विधी रिकाम्या सवयींमध्ये कठोर होऊ शकतात, तिथे त्यांनी त्यामागील जिवंत स्मरणाकडे लक्ष वेधले. महाराष्ट्रातील महान संत नामदेव, ज्यांचे अभंग श्री गुरु ग्रंथ साहिबमध्ये समाविष्ट आहेत, त्यांनीही आपल्या भक्तीतून हेच अद्वैत आणि सर्वव्यापी प्रेम व्यक्त केले. त्यांचे जीवन हेच दर्शवते की देव मंदिरात किंवा जंगलात नसून, आपल्या दैनंदिन जीवनात आणि प्रत्येक मानवात आहे.

यापैकी काहीही तुम्हाला तुमच्या मूळ परंपरेबद्दल कमी विचारण्यास सांगत नाही. ते कदाचित, शांतपणे, गोष्टी योग्य ठिकाणी बसण्यास मदत करेल, तुमची आधीच असलेली तळमळ शेवटी इतक्या व्यापक दृष्टिकोनातून पूर्ण होईल की ती सामावून घेईल. गुरुंनी नेहमी हेच दिले. मागणी नाही, तर एक दार, प्रेमाने उघडे ठेवलेले.