Sri Dasam Granth Sahib — Page 989 (hindi)
ਨਿਕਟ ਲਾਗਿ ਇਹ ਭਾਤਿ ਉਚਾਰੀ ॥੯॥
निकट आकर उसने इस प्रकार कहा ॥९॥
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥
ਸੁਤ ਬਾਲਕ ਭਰਤਾ ਮਰਿਯੋ ਇਨ ਕੋ ਪ੍ਰਥਮ ਜਰਾਇ ॥
“मेरा पुत्र और पति मर गए हैं; पहले मुझे उनका दाह संस्कार करना है।
ਬਹੁਰਿ ਤਿਹਾਰੋ ਧਾਮ ਮੈ ਆਜੁ ਬਸੌਗੀ ਆਇ ॥੧੦॥
फिर मैं तुम्हारे घर आकर रहूँगी।” ॥१०॥
ਚੌਪਈ ॥
चौपाई ॥
ਪ੍ਰਥਮ ਚਿਤਾ ਮੈ ਸੁਤ ਕੌ ਡਾਰਿਯੋ ॥
प्रथम चिता में पुत्र को डाला।
ਮ੍ਰਿਤਕ ਖਸਮ ਕੌ ਬਹੁਰਿ ਪ੍ਰਜਾਰਿਯੋ ॥
पहले उसने अपने पुत्र को चिता में डाला।
ਬਹੁਰੌ ਕਾਖਿ ਮੁਗਲ ਕੋ ਭਰੀ ॥
फिर मुगल की काख में भरा।
ਆਪਨ ਲੈ ਪਾਵਕ ਮੋ ਪਰੀ ॥੧੧॥
फिर अपने पति को जलाया।
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥
ਸੁਤ ਜਰਾਇ ਪਤਿ ਜਾਰਿ ਕੈ ਬਹੁਰਿ ਮੁਗਲ ਗਹਿ ਲੀਨ ॥
पुत्र को जलाकर और पति को भस्म करके, उसने फिर मुगल को पकड़ लिया।
ਤਾ ਪਾਛੇ ਆਪਨ ਜਰੀ ਤ੍ਰਿਯ ਚਰਿਤ੍ਰ ਯੌ ਕੀਨ ॥੧੨॥
उसके बाद वह स्वयं जल गई, स्त्री ने यह चाल चली ॥१२॥
ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਇਕ ਸੌ ਛਬੀਸਵੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੧੨੬॥੨੪੭੯॥ਅਫਜੂੰ॥
इति श्री चरित्र व्याख्याने त्रिया चरित्र मंत्रा भूप सम्बादे एक सौ छब्बीसवां चरित्र समाप्तम ॥१२६॥२४७९॥ अफजूं॥
ਚੌਪਈ ॥
चौपाई ॥
ਬੀਰ ਦਤ ਚੰਡਾਲਿਕ ਰਹੈ ॥
बीर दत्त नामक चांडाल रहता था।
ਅਤਿ ਤਸਕਰ ਤਾ ਕੌ ਜਗ ਕਹੈ ॥
वहाँ बीर दत्त नाम का एक नीच रहता था, जिसे सब लोग बड़ा तस्कर कहते थे।
ਖਾਨ ਖਵੀਨ ਤਹਾ ਜੋ ਆਵੈ ॥
खान और खवीन वहाँ जो आते थे।
ਤਾ ਕੌ ਲੂਟਿ ਕੂਟਿ ਲੈ ਜਾਵੇ ॥੧॥
जो भी खान या खवीन वहाँ आते थे, उसे लूट लेता था ॥१॥
ਜੋ ਆਵਤ ਕੋਊ ਰਾਹ ਨਿਹਾਰੈ ॥
जो कोई आता था, राह देखता था।
ਜਾਇ ਤਵਨ ਕੌ ਤੁਰਤ ਹਕਾਰੈ ॥
यदि कोई राह से भटक कर आता था, तो उसे तुरंत अपने पास बुला लेता था।
ਜੋ ਤਨਿ ਧਨੁ ਰਿਪੁ ਤੀਰ ਚਲਾਵੈ ॥
जो तन, धन, शत्रु के तीर चलाता था।
ਛੁਰਾ ਭਏ ਤਿਹ ਕਾਟਿ ਗਿਰਾਵੈ ॥੨॥
यदि कोई शत्रु उस पर तीर चलाता था, तो वह छुरी से उसे काटकर गिरा देता था ॥२॥
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥
ਲਹੈ ਨਿਸਾ ਇਕ ਜਬ ਭਯੋ ਤਬ ਵਹ ਕਰਤ ਪ੍ਰਹਾਰ ॥
जब रात होती थी, तब वह प्रहार करता था।
ਜੀਵਤ ਕਿਸੂ ਨ ਛੋਰਈ ਡਾਰਤ ਹੀ ਸੰਘਾਰ ॥੩॥
किसी को भी जीवित नहीं छोड़ता था, सबको मार डालता था ॥३॥
ਚੌਪਈ ॥
चौपाई ॥
ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਤਿਹ ਮਗ ਹ੍ਵੈ ਆਯੋ ॥
रतन सिंह उस मार्ग से आया।
ਸੋ ਲਖਿ ਤਵਨ ਚੋਰ ਨੈ ਪਾਯੋ ॥
रतन सिंह उस रास्ते से आ रहा था, उस चोर ने उसे देखा।
ਤਾ ਕਹੁ ਕਹਿਯੋ ਬਸਤ੍ਰ ਤੁਮ ਡਾਰੋ ॥
उसने कहा, अपने वस्त्र उतारो।
ਨਾਤਰ ਤੀਰ ਕਮਾਨ ਸੰਭਾਰੋ ॥੪॥
उसने (चोर ने) उससे कहा, “अपने वस्त्र उतार दो।
ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਜੋ ਤੀਰ ਚਲਾਵੈ ॥
या फिर अपने धनुष-बाण संभाल लो ॥४॥
ਸੋਊ ਛੁਰਾ ਤੇ ਕਾਟਿ ਗਿਰਾਵੈ ॥
उसने छुरी से काटकर गिरा दिया।
ਉਨਸਠਿ ਤੀਰ ਛੋਰਿ ਤਿਨ ਕਹਿਯੋ ॥
रतन सिंह जो तीर चलाता था।
ਏਕ ਤੀਰ ਤਰਕਸ ਮਮ ਰਹਿਯੋ ॥੫॥
उसे भी वह छुरी से काटकर गिरा देता था।
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा।
ਸੁਨੁ ਤਸਕਰ ਮੈ ਬਿਸਿਖ ਕੋ ਜਾ ਕੌ ਕੀਯੋ ਪ੍ਰਹਾਰ ॥
उन (रतन सिंह) ने बाण चलाकर कहा।
ਆਜੁ ਲਗੇ ਚੂਕਿਯੋ ਨਹੀ ਸੁਨਿ ਲੈ ਬਚਨ ਹਮਾਰ ॥੬॥
“मेरे तरकश में केवल एक बाण बचा है ॥५॥
ਚੌਪਈ ॥
दोहरा ॥
ਮੈ ਜੇਤੇ ਤੁਹਿ ਤੀਰ ਚਲਾਏ ॥
“सुनो तस्कर! मैं तुम्हें स्पष्ट कर देना चाहता हूँ।
ਸੋ ਸਭ ਹੀ ਤੈ ਕਾਟਿ ਗਿਰਾਏ ॥
“जब मैं यह बाण चलाऊँगा, तो कभी चूकूँगा नहीं, मेरी बात सुनो ॥६॥
ਅਬ ਚੇਰੌ ਚਿਤ ਭਯੋ ਹਮਾਰੋ ॥
चौपाई ॥
ਕਹੋ ਸੁ ਕਰਿਹੌ ਕਾਜਿ ਤਿਹਾਰੋ ॥੭॥
‘मैं तुम्हारा कार्य करूँगा। ७।
ਦੋਹਰਾ ॥
मैंने जितने तीर तुम्हें चलाए।
ਏਕ ਹੌਸ ਮਨ ਮਹਿ ਰਹੀ ਸੋ ਤੁਹਿ ਕਹੌ ਸੁਨਾਇ ॥
उन सबको तुमने काटकर गिरा दिया।
ਜਿਹ ਭਾਖੈ ਮਾਰੌ ਤਿਸੈ ਦੀਜੈ ਕਛੂ ਬਤਾਇ ॥੮॥
‘जिसका नाम लोगे, उसे मार दूँगा, कुछ बताइये। ८।
ਚੌਪਈ ॥
अब मेरा चित्त बदल गया है।
ਯੌ ਸੁਨਿ ਚੋਰ ਅਧਿਕ ਸੁਖ ਪਾਯੋ ॥
कहो, मैं तुम्हारा कौन सा काम करूँ ॥७॥
ਏਕ ਪਤ੍ਰ ਕਰਿ ਸਾਥ ਬਤਾਯੋ ॥
दोहरा ॥
ਜਬ ਤਾ ਕੀ ਤਿਨ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਚੁਰਾਈ ॥
“मेरे मन में एक इच्छा है, जो मैं तुम्हें बताता हूँ।
ਤਨਿ ਗਾਸੀ ਤਿਹ ਮਰਮ ਲਗਾਈ ॥੯॥
“जिसका नाम लोगे, उसे मार दूँगा, मुझे कुछ बताओ ॥८॥
ਦੋਹਰਾ ॥
चौपाई ॥
ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਇਹ ਛਲ ਭਏ ਖਲ ਕੀ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਬਚਾਇ ॥
रतन सिंह ने यह छल किया, दुष्ट की दृष्टि बचाकर।
ਮਰਮ ਸਥਲ ਮਾਰਿਯੋ ਬਿਸਿਖ ਦੀਨੋ ਤਾਹਿ ਗਿਰਾਇ ॥੧੦॥
यह सुनकर चोर बहुत प्रसन्न हुआ।
ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਪੁਰਖ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਇਕ ਸੌ ਸਾਤਈਸਵੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੧੨੭॥੨੪੮੯॥ਅਫਜੂੰ॥
उसने एक पत्र बनाकर साथ में दिखाया।
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा।
ਮਾਰਵਾਰ ਕੇ ਦੇਸ ਮੈ ਉਗ੍ਰ ਦਤ ਇਕ ਰਾਵ ॥
जब उसने उसकी दृष्टि चुराई।
ਕੋਪ ਜਗੇ ਪਾਵਕ ਮਨੋ ਸੀਤਲ ਸਲਿਲ ਸੁਭਾਵ ॥੧॥
तब उसने उसके मर्मस्थल पर प्रहार किया ॥९॥
ਚੌਪਈ ॥
दोहरा ॥
ਧਰਵਾਰਨ ਤਾ ਕੋ ਧਨ ਮਾਰਿਯੋ ॥
रतन सिंह ने यह छल किया, दुष्ट की दृष्टि बचाकर।
ਪੁਰੀ ਆਇ ਪਾਲਕਨ ਪੁਕਾਰਿਯੋ ॥
मर्मस्थल पर बाण मारकर उसे गिरा दिया ॥१०॥
ਅਗਨਤ ਢੋਲ ਨਗਾਰੇ ਬਾਜੇ ॥
इति श्री चरित्र व्याख्याने पुरुष चरित्र मंत्रा भूप सम्बादे एक सौ सत्ताईसवां चरित्र समाप्तम ॥१२७॥२४८९॥ अफजूं॥
ਕੌਚ ਪਹਿਰਿ ਸੂਰਮਾ ਬਿਰਾਜੇ ॥੨॥
दोहरा ॥
ਦੋਹਰਾ ॥
मारवाड़ देश में उग्र दत्त नाम का एक राजा रहता था।
ਬਜਿਯੋ ਜੂਝਊਆ ਦੁਹੂੰ ਦਿਸਿ ਸੂਰਾ ਭਯੋ ਸੁਰੰਗ ॥
क्रोधित होने पर वह अग्नि के समान था, स्वभाव से शीतल जल के समान ॥१॥
ਪਖਰਾਰੇ ਨਾਚਤ ਭਏ ਕਾਤਰ ਭਏ ਕੁਰੰਗ ॥੩॥
चौपाई ॥
ਭੁਜੰਗ ਛੰਦ ॥
भुजंग छंद।
ਮਹਾਬੀਰ ਗਾਜੇ ਮਹਾ ਕੋਪ ਕੈ ਕੈ ॥
धुर्वार्न ने उसका धन छीन लिया।
ਤਿਸੀ ਛੇਤ੍ਰ ਛਤ੍ਰੀਨ ਕੋ ਛਿਪ੍ਰ ਛੈ ਕੈ ॥
शहर आकर ग्वालों ने पुकार मचाई।
ਬ੍ਰਛੀ ਬਾਨ ਬਜ੍ਰਾਨ ਕੇ ਵਾਰ ਕੀਨੇ ॥
तलवार, बाण और वज्र के वार किए।
ਕਿਤੇ ਖੇਤ ਮਾਰੇ ਕਿਤੇ ਛਾਡਿ ਦੀਨੇ ॥੪॥
अनगिनत ढोल और नगाड़े बजने लगे।
ਕਿਤੇ ਖਿੰਗ ਖੰਗੇ ਕਿਤੇ ਖੇਤ ਮਾਰੇ ॥
कवच पहनकर सूरमा सुशोभित हुए ॥२॥
ਘੁਰੇ ਘੋਰ ਬਾਜੰਤ੍ਰ ਮਾਰੂ ਨਗਾਰੇ ॥
दोहरा ॥