Sri Dasam Granth Sahib — Page 445 (hindi)
ਸ੍ਰੀ ਹਰਿ ਜਲ ਕੋ ਅਸਤ੍ਰ ਚਲਾਯੋ ॥
श्री हरि ने जल का अस्त्र चलाया।
ਸੋ ਛੁਟ ਕੈ ਨ੍ਰਿਪ ਊਪਰ ਆਯੋ ॥
तब कृष्ण ने अपना वरुण-अस्त्र चलाया, जो राजा खरग सिंह पर लगा।
ਬਰੁਨ ਸਿੰਘ ਮੂਰਤਿ ਧਰਿ ਆਏ ॥
वरुण सिंह, रूप धारण करके आए।
ਸਰਿਤਨ ਕੀ ਸੈਨਾ ਸੰਗਿ ਲਿਯਾਏ ॥੧੪੮੨॥
नदियों की सेना साथ ले आए। १४८२।
ਆਵਤ ਸਿੰਘਨ ਸਬਦ ਸੁਨਾਯੋ ॥
आते हुए सिंह ने शब्द सुनाया।
ਬਾਰਿ ਰਾਜ ਅਤਿ ਰਿਸ ਕਰਿ ਧਾਯੋ ॥
जलराज (वरुण) ने अत्यंत क्रोध करके राजा पर धावा बोला।
ਸੁਨਤ ਸਬਦ ਕਾਪੇ ਪੁਰ ਤੀਨੋ ॥
शब्द सुनकर तीनों लोक काँप गए।
ਇਨ ਨ੍ਰਿਪ ਮਨ ਮੈ ਤ੍ਰਾਸ ਨ ਕੀਨੋ ॥੧੪੮੩॥
पर राजा खरग सिंह ने मन में भय नहीं किया। १४८३।
ਸਵੈਯਾ ॥
सवैये।
ਬਾਨਨ ਸੰਗ ਜਲਾਧਿਪ ਕੋ ਕਵਿ ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੇ ਤਨ ਤਾੜਨ ਕੀਨੋ ॥
कवि श्याम कहते हैं कि राजा ने अपने भाले जैसे बाणों से वरुण के शरीर को काटा।
ਸਾਤਹੁ ਸਿੰਧਨ ਕੋ ਰਿਸ ਕੈ ਸਰ ਜਾਲਨ ਸਿਉ ਉਰ ਛੇਦ ਕੈ ਦੀਨੋ ॥
सात समुद्रों पर क्रोध करके राजा ने बाणों से उसका हृदय विदीर्ण कर दिया।
ਘਾਇਲ ਹੈ ਸਰਿਤਾ ਸਗਰੀ ਬਹੁ ਸ੍ਰੋਨਤ ਸੋ ਤਿਹ ਕੋ ਅੰਗ ਭੀਨੋ ॥
सभी नदियों को घायल करके, उनके अंगों को रक्त से सराबोर कर दिया।
ਨੈਕੁ ਨ ਠਾਢੋ ਰਹਿਓ ਰਣ ਮੈ ਜਲ ਰਾਜ ਭਜਿਓ ਗ੍ਰਿਹ ਕੋ ਮਗੁ ਲੀਨੋ ॥੧੪੮੪॥
जलराज (वरुण) रणभूमि में एक पल भी नहीं टिक सका और अपने घर की ओर भाग गया। १४८४।
ਚੌਪਈ ॥
चौपाई।
ਜਬੈ ਜਲਾਧਿਪ ਧਾਮਿ ਸਿਧਾਰੇ ॥
जब जलराज घर को चले गए।
ਤਬ ਹਰਿ ਕੋ ਨ੍ਰਿਪ ਪੁਨਿ ਸਰ ਮਾਰੇ ॥
तब राजा ने फिर हरि पर बाण चलाए।
ਤਬ ਜਮ ਕੋ ਹਰਿ ਅਸਤ੍ਰ ਚਲਾਯੋ ॥
तब हरि ने यम का अस्त्र चलाया।
ਹੈ ਪ੍ਰਤਛ ਜਮ ਨ੍ਰਿਪ ਪਰ ਧਾਯੋ ॥੧੪੮੫॥
प्रत्यक्ष यमराज राजा पर धावा बोल दिया। १४८५।
ਸਵੈਯਾ ॥
सवैये।
ਬੀਰ ਬਡੋ ਬਿਕ੍ਰਤ ਦੈਤ ਸੁ ਨਾਮਹਿ ਕੋਪ ਹੁਇ ਸ੍ਰੀ ਖੜਗੇਸ ਪੈ ਧਾਯੋ ॥
विकृत नामक दैत्य, अत्यंत क्रोधित होकर श्री खड्गेश (राजा) पर धावा बोला।
ਬਾਨ ਕਮਾਨ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਗਦਾ ਬਰਛੀ ਕਰਿ ਲੈ ਅਤਿ ਜੁਧ ਮਚਾਯੋ ॥
धनुष, बाण, तलवार, गदा, भाला आदि लेकर उसने घोर युद्ध मचाया।
ਤੀਰ ਚਲਾਵਤ ਭਯੋ ਬਹੁਰੋ ਤਬ ਤਾ ਛਬਿ ਕੋ ਕਵਿ ਭਾਵ ਸੁਨਾਯੋ ॥
लगातार बाण चलाते हुए वह अनेक रूप धारण करने लगा।
ਭੂਪ ਕੋ ਬਾਨ ਮਨੋ ਖਗਰਾਜ ਕਟਿਓ ਅਰਿ ਕੋ ਸਰ ਨਾਗ ਗਿਰਾਯੋ ॥੧੪੮੬॥
राजा का बाण गरुड़ की तरह था और उसने शत्रु रूपी सर्प के बाण को गिरा दिया। १४८६।
ਬਿਕ੍ਰਤ ਦੈਤ ਕੋ ਨ੍ਰਿਪ ਮਾਰਿ ਲਯੋ ਜਮੁ ਕੋ ਰਿਸ ਕੈ ਪੁਨਿ ਉਤਰ ਦੀਨੋ ॥
विकृत दैत्य को राजा ने मार डाला, और फिर क्रोध करके यमराज को उत्तर दिया।
ਕਾ ਭਯੋ ਜੋ ਜੀਅ ਮਾਰੇ ਘਨੇ ਅਰੁ ਦੰਡ ਬਡੋ ਕਰ ਮੈ ਤੁਮ ਲੀਨੋ ॥
क्या हुआ यदि तुमने बहुत से जीव मारे हैं और अपने हाथ में बड़ा दंड लिया है।
ਤੋਹਿ ਨ ਜੀਅਤ ਛਾਡਤ ਹੋ ਸੁਨ ਰੇ ਅਬ ਮੋਹਿ ਇਹੈ ਪ੍ਰਨ ਕੀਨੋ ॥
मैं तुम्हें जीवित नहीं छोडूंगा, सुनो, मैंने आज यह प्रण लिया है।
ਮਾਰਤ ਹੋ ਕਰ ਲੈ ਕਰਨੋ ਕਛੁ ਮੋ ਬਲ ਜਾਨਤ ਹੈ ਪੁਰ ਤੀਨੋ ॥੧੪੮੭॥
तुम जो करना चाहते हो करो, क्योंकि तीनों लोक मेरी शक्ति को जानते हैं। १४८७।
ਯੌ ਕਹਿ ਕੈ ਬਤੀਯਾ ਜਮ ਕੋ ਕਵਿ ਰਾਮ ਕਹੈ ਪੁਨਿ ਜੁਧ ਕੀਯੋ ਹੈ ॥
यह कहकर राजा ने यमराज से बातें कीं, कवि राम कहते हैं कि फिर युद्ध किया।
ਭੂਤ ਸ੍ਰਿਗਾਲਨ ਕਾਕਨ ਝਾਕਨਿ ਡਾਕਨਿ ਸ੍ਰੌਨ ਅਘਾਇ ਪੀਓ ਹੈ ॥
भूत, सियार, कौए, डाकिनी आदि ने रक्त पीकर अपनी प्यास बुझाई।
ਮਾਰਿਓ ਮਰੈ ਨ ਕਹੂੰ ਜਮ ਤੇ ਨ੍ਰਿਪ ਮਾਨਹੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਨ ਕੀਓ ਹੈ ॥
यम से राजा मर नहीं रहा, मानो उसने अमृत पी लिया हो।
ਪਾਨਿ ਲੀਓ ਧਨੁ ਬਾਨ ਜਬੈ ਤਿਨ ਅੰਤਕ ਅੰਤ ਭਜਾਇ ਦੀਯੋ ਹੈ ॥੧੪੮੮॥
जब राजा ने धनुष और बाण हाथ में लिए, तब यमराज को अंततः भागना पड़ा। १४८८।
ਸੋਰਠਾ ॥
सोरठा।
ਜਬ ਜਮ ਦੀਓ ਭਜਾਇ ਕ੍ਰਿਸਨ ਹੇਰਿ ਨ੍ਰਿਪ ਯੌ ਕਹਿਯੋ ॥
जब यमराज को भगा दिया, तब राजा कृष्ण की ओर देखकर बोला।
ਲਰਤੇ ਕਿਉ ਨਹੀ ਆਇ ਮਹਾਰਥੀ ਰਨ ਧੀਰ ਤੁਮ ॥੧੪੮੯॥
हे रणभूमि के महारथी! तुम मुझसे लड़ने क्यों नहीं आते? १४८९।
ਸਵੈਯਾ ॥
सवैये।
ਜੋ ਹਰਿ ਮੰਤ੍ਰ ਅਰਾਧਤ ਹੈ ਤਪ ਸਾਧਤ ਹੈ ਮਨ ਮੈ ਨਹੀ ਆਯੋ ॥
जो मन में हरि मंत्र का जाप और तपस्या नहीं करता।
ਜਗ੍ਯ ਕੀਏ ਬਹੁ ਦਾਨ ਦੀਏ ਸਬ ਖੋਜਤ ਹੈ ਕਿਨਹੂੰ ਨਹੀ ਪਾਯੋ ॥
जिसने अनेक यज्ञ किए, बहुत दान दिए, सब खोजते हैं पर किसी ने नहीं पाया।
ਬ੍ਰਹਮ ਸਚੀਪਤਿ ਨਾਰਦ ਸਾਰਦ ਬਿਯਾਸ ਪਰਾਸੁਰ ਸ੍ਰੀ ਸੁਕ ਗਾਯੋ ॥
इंद्र, ब्रह्मा, नारद, शारदा, व्यास, पराशर और श्री सुखदेव ने जिसका गान किया है।
ਸੋ ਬ੍ਰਿਜਰਾਜ ਸਮਾਜ ਮੈ ਆਜ ਹਕਾਰ ਕੈ ਜੁਧ ਕੇ ਕਾਜ ਬੁਲਾਯੋ ॥੧੪੯੦॥
आज उस ब्रजराज (कृष्ण) को मैंने युद्ध के लिए पुकारा है। १४९०।
ਚੌਪਈ ॥
चौपाई।
ਤਬ ਹਰਿ ਜਛ ਅਸਤ੍ਰ ਕਰਿ ਲੀਨੋ ॥
तब हरि ने यक्ष-अस्त्र ले लिया।
ਐਚ ਕਮਾਨ ਛਾਡਿ ਸਰ ਦੀਨੋ ॥
धनुष खींचकर बाण छोड़ दिया।
ਨਲ ਕੂਬਰ ਮਨਗ੍ਰੀਵ ਸੁ ਧਾਏ ॥
नल-कुबेर और मनग्रीव दौड़े।
ਸੁਤ ਕੁਬੇਰ ਕੇ ਦ੍ਵੈ ਇਹ ਆਏ ॥੧੪੯੧॥
ये कुबेर के दो पुत्र आए। १४९१।
ਧਨਦ ਜਛ ਕਿੰਨਰ ਸੰਗ ਲੀਨੇ ॥
धनद यक्ष और किन्नरों को साथ लिया।
ਏ ਆਏ ਮਨ ਮੈ ਰਿਸ ਕੀਨੇ ॥
वे क्रोधित होकर आए।
ਸਗਲ ਸੈਨ ਤਿਨ ਕੈ ਸੰਗ ਆਈ ॥
सारी सेना उनके साथ आई।
ਧਾਇ ਭੂਪ ਸੋ ਕਰੀ ਲਰਾਈ ॥੧੪੯੨॥
राजा पर धावा बोलकर लड़ाई की। १४९२।