Sri Dasam Granth Sahib — Page 1254 (hindi)
ਬਿਸਟਾ ਪ੍ਰਥਮ ਜਾਹਿ ਸਿਰ ਪਰਿਯੋ ॥੧੦॥
मल पहले सिर पर गिरा। १०।
ਇਹ ਛਲ ਸੌ ਤ੍ਰਿਯ ਪਿਯਹਿ ਉਬਾਰਿਯੋ ॥
इस छल से स्त्री ने पति को बचाया।
ਤਿਨ ਕੇ ਮੁਖ ਬਿਸਟਾ ਕੌ ਡਾਰਿਯੋ ॥
उसके मुख में मल डाल दिया।
ਭਲਾ ਬੁਰਾ ਭੂਪਤਿ ਨ ਬਿਚਾਰਾ ॥
राजा ने भला-बुरा नहीं विचारा।
ਭੇਦ ਦਾਇਕਹਿ ਪਕਰਿ ਪਛਾਰਾ ॥੧੧॥
भेद बताने वाले को पकड़ कर पटक दिया। ११।
ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਤੀਨ ਸੌ ਚਾਰ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੩੦੪॥੫੮੫੧॥ਅਫਜੂੰ॥
इति श्री चरित्र पाख्याने त्रिया चरित्र मंत्रि भूप सम्बादे तीन सौ चार चरित्र समाप्तम सतु सुभम सतु। ३०४। ५८५१। अफजूं।
ਚੌਪਈ ॥
चौपाई।
ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਸਹਰ ਬਸਤ ਹੈ ਜਹਾ ॥
त्रिपुरा नामक शहर जहाँ बसता है।
ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਪਾਲ ਰਾਜਾ ਥੋ ਤਹਾ ॥
त्रिपुरपाल नामक राजा वहाँ था।
ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਮਤੀ ਤਾ ਕੀ ਬਰ ਨਾਰੀ ॥
त्रिपुरमती उसकी श्रेष्ठ पत्नी थी।
ਕਨਕ ਅਵਟਿ ਸਾਚੇ ਜਨੁ ਢਾਰੀ ॥੧॥
जैसे सोने की अवट (ढाली) हो। १।
ਫੂਲ ਮਤੀ ਦੂਸਰਿ ਤਿਹ ਸਵਤਿਨਿ ॥
फूलमती दूसरी उसकी सौत थी।
ਜਨੁ ਤਿਹ ਹੁਤਾ ਆਖਿ ਮੈਂ ਸੌ ਕਨਿ ॥
जैसे उसकी आँख में काँटा हो।
ਤਾ ਸੌ ਤਾਹਿ ਸਿਪਰਧਾ ਰਹੈ ॥
उससे उसकी शत्रुता रहती थी।
ਚਿਤ ਭੀਤਰ ਮੁਖ ਤੇ ਨਹਿ ਕਹੈ ॥੨॥
मन में तो था पर मुख से नहीं कहती थी। २।
ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਮਤੀ ਏਕ ਦਿਜ ਊਪਰ ॥
त्रिपुरमती एक ब्राह्मण पर।
ਅਟਕੀ ਰਹੈ ਅਧਿਕ ਹੀ ਚਿਤ ਕਰਿ ॥
अधिक मन लगाकर आसक्त रहती थी।
ਰੈਨਿ ਦਿਵਸ ਗ੍ਰਿਹ ਤਾਹਿ ਬੁਲਾਵੇ ॥
रात-दिन उसे घर बुलाती।
ਕਾਮ ਕੇਲ ਰੁਚਿ ਮਾਨ ਮਚਾਵੈ ॥੩॥
काम-क्रीड़ा में रुचि उत्पन्न करती थी। ३।
ਏਕ ਨਾਰਿ ਤਿਨ ਬੋਲਿ ਪਠਾਈ ॥
एक स्त्री ने उसे (त्रिपुरमती को) बुलवा भेजा।
ਅਧਿਕ ਦਰਬ ਦੈ ਐਸਿ ਸਿਖਾਈ ॥
बहुत धन देकर इस प्रकार सिखाया।
ਜਬ ਹੀ ਜਾਇ ਪ੍ਰਜਾ ਸਭ ਸੋਈ ॥
जब सब प्रजा सो जाए।
ਊਚ ਸਬਦ ਉਠਿਯਹੁ ਤਬ ਰੋਈ ॥੪॥
ऊँचे स्वर से रोने लगी। ४।
ਯੌ ਕਹਿ ਜਾਇ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਤਨ ਸੋਈ ॥
यह कहकर वह स्त्री राजा के पास गई।
ਆਧੀ ਰਾਤਿ ਅੰਧੇਰੀ ਹੋਈ ॥
आधी रात का अँधेरा हुआ।
ਅਧਿਕ ਦੁਖਿਤ ਹ੍ਵੈ ਨਾਰਿ ਪੁਕਾਰੀ ॥
बहुत दुखी होकर स्त्री पुकारी।
ਨ੍ਰਿਪ ਕੇ ਪਰੀ ਕਾਨ ਧੁਨਿ ਭਾਰੀ ॥੫॥
राजा के कानों में भारी ध्वनि पड़ी। ५।
ਰਾਣੀ ਲਈ ਸੰਗ ਅਪਨੇ ਕਰਿ ॥
रानी ने उसे (स्त्री को) अपने साथ लिया।
ਹਾਥ ਬਿਖੈ ਅਪਨੇ ਅਸ ਕੌ ਧਰਿ ॥
हाथ में अपना खड्ग धारण किया।
ਦੋਊ ਚਲਿ ਤੀਰ ਤਵਨ ਕੇ ਗਏ ॥
दोनों उस (ब्राह्मण) के पास गए।
ਇਹ ਬਿਧਿ ਸੌ ਪੂਛਤ ਤਿਹ ਭਏ ॥੬॥
इस प्रकार उससे पूछने लगे। ६।
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहा।
ਕੋ ਹੈ ਰੀ ਤੂ ਰੋਤ ਕ੍ਯੋ ਕਹਾ ਲਗਿਯੋ ਦੁਖ ਤੋਹਿ ॥
“कौन हो तुम, क्यों रो रही हो? तुम्हें क्या दुःख लगा है?
ਮਾਰਤ ਹੌ ਨਹਿ ਠੌਰ ਤੁਹਿ ਸਾਚ ਬਤਾਵਹੁ ਮੋਹਿ ॥੭॥
मारूँगा, कहीं भी जगह नहीं मिलेगी, सच-सच बताओ मुझे। ७।
ਚੌਪਈ ॥
चौपाई।
ਮੁਹਿ ਅਰਬਲਾ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਕੀ ਜਾਨਹੁ ॥
“मुझे राजा की अर्धांगिनी जानो।
ਭੂਪਤਿ ਭੋਰ ਕਾਲ ਪਹਿਚਾਨਹੁ ॥
राजा के भोर (मृत्यु) को पहचानो।
ਤਾ ਤੇ ਮੈ ਰੋਵਤ ਦੁਖਿਯਾਰੀ ॥
इसलिए मैं रो रही हूँ, दुखी हूँ।
ਸਭੈ ਬਿਛੁਰਿ ਹੈਂ ਨਿਸੁਪਤਿ ਪ੍ਯਾਰੀ ॥੮॥
हे प्रिय, सब बिछुड़ जाएँगे। ८।
ਕਿਹ ਬਿਧਿ ਬਚੈ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਕੇ ਪ੍ਰਾਨਾ ॥
किस प्रकार राजा के प्राण बचेंगे?
ਪ੍ਰਾਤ ਕੀਜਿਯੈ ਸੋਈ ਬਿਧਾਨਾ ॥
प्रातःकाल वही उपाय करो।
ਤਹ ਤ੍ਰਿਯ ਕਹਿਯੋ ਕ੍ਰਿਯਾ ਇਕ ਕਰੈ ॥
तब स्त्री ने कहा, एक क्रिया करो।
ਤਬ ਮਰਬੇ ਤੇ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਉਬਰੈ ॥੯॥
तब मरने से राजा बच जाएगा। ९।
ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਮਤੀ ਦਿਜਬਰ ਕਹ ਦੇਹੂ ॥
त्रिपुरमती को ब्राह्मण को दे दो।
ਡੋਰੀ ਨਿਜੁ ਕਾਧੇ ਕਰਿ ਲੇਹੂ ॥
डोर (रस्सी) अपने कंधे पर लेकर।
ਦਰਬ ਸਹਿਤ ਤਿਹ ਗ੍ਰਿਹਿ ਪਹੁਚਾਵੈ ॥
धन सहित उसे घर पहुँचाओ।
ਤਬ ਨ੍ਰਿਪ ਨਿਕਟ ਕਾਲ ਨਹਿ ਆਵੈ ॥੧੦॥
तब राजा के निकट मृत्यु नहीं आएगी। १०।
ਫੂਲਿ ਦੇਇ ਜੁ ਦੁਤਿਯ ਤ੍ਰਿਯ ਘਰ ਮੈ ॥
फूलमती यदि दूसरी स्त्री घर में।