Sri Dasam Granth Sahib — Page 1014 (hindi)
ਫਟਕਾਚਲ ਸਿਵ ਕੇ ਸਹਿਤ ਬਹੁਰਿ ਬਿਰਾਜੀ ਜਾਇ ॥੧੧॥
और शिव के साथ वह कैलाश पर्वत पर जा बैठी॥११॥
ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਇਕ ਸੌ ਇਕਤਾਲੀਸਵੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੧੪੧॥੨੭੯੯॥ਅਫਜੂੰ॥
इति श्री चरित्र पाख्यान त्रिया चरित्र मन्त्री भूप सम्बादे एक सौ इकतालिसवां चरित्र समाप्तम सत शुभम सत॥१४१॥२७९९॥अफजूं॥
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥
ਸਹਿਰ ਬੇਸਹਰ ਕੇ ਬਿਖੈ ਬਾਣਾਸੁਰ ਨਰੇਸ ॥
बनासुर नामक राजा बासेहर का राजा था।
ਦੇਸ ਦੇਸ ਏਸ੍ਵਰ ਝੁਕੇ ਜਨੁਕ ਦੁਤਿਯ ਅਲਿਕੇਸ ॥੧॥
सभी देशों के राजा उसे ईश्वर के समान मानते थे और उसे प्रणाम करते थे॥१॥
ਚੌਪਈ ॥
चौपाई ॥
ਜੋਗ ਮਤੀ ਤਾ ਕੀ ਪਟਰਾਨੀ ॥
योगिनी थी उसकी पटरानी।
ਸੁੰਦਰ ਭਵਨ ਤੀਨ ਹੂੰ ਜਾਨੀ ॥
तीनों लोकों में वह सुंदर मानी जाती थी।
ਜੋਬਨ ਜੇਬ ਅਧਿਕ ਤਿਸ ਸੋਹੈ ॥
उसकी जवानी बहुत लुभावनी थी।
ਸੁਰ ਨਰ ਜਛ ਭੁਜੰਗਨ ਮੋਹੈ ॥੨॥
देवताओं, मनुष्यों, यक्षों और नागों को मोहित करती थी॥२॥
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥
ਊਖਾ ਨਾਮਾ ਕੰਨਿਕਾ ਉਪਜਤ ਭਈ ਅਪਾਰ ॥
ऊषा नाम की कन्या उत्पन्न हुई अपार।
ਲਾਜ ਸੀਲ ਸੁਭ ਸਕੁਚ ਬ੍ਰਤ ਨਿਜੁ ਕਰਿ ਕਿਯ ਕਰਤਾਰ ॥੩॥
लज्जा, शील, शोभा और संकोच को उसने अपना लिया था, यह करतार का विधान था॥३॥
ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥
ਤਾ ਕੋ ਰੂਪ ਅਨੂਪ ਸਰੂਪ ਬਿਰਾਜਈ ॥
उसका रूप अनुपम और सुंदर था।
ਸੁਰ ਨਰ ਜਛ ਭੁਜੰਗਨ ਕੋ ਮਨੁ ਲਾਜਈ ॥
देवताओं, मनुष्यों, यक्षों और नागों के मन को मोह लेता था।
ਤਾ ਕੋ ਕੋਰ ਕਟਾਛ ਬਿਲੋਕਨ ਪਾਇਯੈ ॥
यदि कोई उसे अपनी आँखों से देख लेता,
ਹੋ ਬਿਨ ਦੀਨੋ ਹੀ ਦਾਮਨ ਸਦਾ ਬਿਕਾਇਯੈ ॥੪॥
तो बिना किसी मूल्य के उसका दास बन जाता था॥४॥
ਨੈਨ ਹਰਨ ਸੇ ਸ੍ਯਾਮ ਬਿਸਿਖ ਜਾਨੁਕ ਬਢਿਯਾਰੇ ॥
उसकी काली आँखें हिरण की आँखों के समान थीं,
ਸੁਭ ਸੁਹਾਗ ਤਨ ਭਰੇ ਚਾਰੁ ਸੋਭਿਤ ਕਜਰਾਰੇ ॥
और काजल से वे और भी आकर्षक लग रही थीं।
ਕਮਲ ਹੇਰਿ ਛਬਿ ਲਜੈ ਦਿਪਤ ਦਾਮਨ ਕੁਰਰਾਵੈ ॥
कमल और बिजली की चमक भी उसके सामने लज्जित हो जाती थी।
ਹੋ ਬਨ ਬਨ ਭਰਮੈ ਬਿਹੰਗ ਆਜੁ ਲਗਿ ਅੰਤ ਨ ਪਾਵੈ ॥੫॥
पक्षी आज तक जंगल में भटकते हैं, पर उसका अंत नहीं पाते॥५॥
ਜਨੁਕ ਪਖਰਿਆ ਤੁਰੈ ਜਨੁਕ ਜਮਧਰ ਸੀ ਸੋਹੈ ॥
जैसे खुरों वाले घोड़े।
ਖੜਗ ਬਾਢਿ ਜਨੁ ਧਰੇ ਪੁਹਪ ਨਰਗਿਸਿ ਤਟ ਕੋ ਹੈ ॥
जैसे तलवार धारण किए हुए।
ਜਨੁਕ ਰੈਨਿ ਕੇ ਜਗੇ ਹੇਰਿ ਹਰ ਨਿਜ ਛਬਿ ਹਾਰੇ ॥
जैसे रात में जागे हुए।
ਹੋ ਬਾਲਿ ਤਿਹਾਰੇ ਨੈਨ ਜਨੁਕ ਦੋਊ ਮਤਵਾਰੇ ॥੬॥
हे उसके नेत्र, दोनों मतवाले लगते थे॥६॥
ਚੁੰਚਰੀਟ ਛਬਿ ਹੇਰਿ ਭਏ ਅਬ ਲਗੇ ਦਿਵਾਨੇ ॥
उसकी चंचलता देखकर वे दीवाने हो गए।
ਮ੍ਰਿਗ ਅਬ ਲੌ ਬਨ ਬਸਤ ਬਹੁਰਿ ਗ੍ਰਿਹ ਕੌ ਨ ਸਿਧਾਨੇ ॥
हिरण अब तक जंगल में भटकते हैं, वे घर वापस नहीं लौटे।
ਤਪੀਸਨ ਦੁਤਿ ਕੌ ਹੇਰਿ ਜਟਨ ਕੋ ਜੂਟ ਛਕਾਯੋ ॥
तपस्वियों ने उसकी सुंदरता देखकर अपनी जटाएँ छोड़ दीं।
ਹੋ ਭ੍ਰਮਤ ਪੰਖੇਰੂ ਗਗਨ ਪ੍ਰਭਾ ਕੋ ਪਾਰ ਨ ਪਾਯੋ ॥੭॥
पक्षी आकाश में उड़ते हुए उसकी प्रभा का अंत नहीं पा सके॥७॥
ਤਾ ਕੌ ਰੂਪ ਅਨੂਪ ਬਿਧਾਤੈ ਜੋ ਰਚਿਯੋ ॥
विधाता ने उसका रूप अनुपम रचा था।
ਰੂਪ ਚਤੁਰਦਸ ਲੋਗਨ ਕੌ ਯਾ ਮੈ ਗਚਿਯੋ ॥
चौदह लोकों का रूप उसी में समा गया था।
ਜੋ ਕੋਊ ਦੇਵ ਅਦੇਵ ਬਿਲੋਕੈ ਜਾਇ ਕੈ ॥
जो कोई भी देवता या असुर उसे देखता,
ਹੋ ਗਿਰੈ ਮੂਰਛਨਾ ਖਾਇ ਧਰਨਿ ਪਰ ਆਇ ਕੈ ॥੮॥
वह मूर्छित होकर धरती पर गिर जाता॥८॥
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥
ਸਹਸ੍ਰਬਾਹੁ ਤਾ ਕੋ ਪਿਤਾ ਜਾ ਕੋ ਬੀਰਜ ਅਪਾਰ ॥
सहस्रबाहु उसका पिता था, जिसका बल अपार था।
ਬਾਹੁ ਸਹਸ ਆਯੁਧ ਧਰੇ ਜਨੁ ਦੂਜੋ ਕਰਤਾਰ ॥੯॥
हजारों भुजाओं और हथियारों से युक्त, मानो दूसरा करतार हो॥९॥
ਛਿਤ ਕੇ ਜਿਤੇ ਛਿਤੇਸ ਸਭ ਬਡੇ ਛਤ੍ਰਿਯਨ ਘਾਇ ॥
पृथ्वी के जितने भी राजा थे, उन सबको उसने परास्त किया।
ਬਿਪ੍ਰਨ ਕੌ ਦਛਿਨਾ ਦਈ ਭੂਰਿ ਗਾਇ ਸੈ ਦਾਇ ॥੧੦॥
ब्राह्मणों को उसने बहुत दक्षिणा दी और बहुत गायें दान कीं॥१०॥
ਚੌਪਈ ॥
चौपाई ॥
ਜਾ ਕੌ ਖੰਡ ਡੰਡ ਨਿਤਿ ਭਰੈ ॥
जिसका खण्ड-दण्ड नित्य भरता था।
ਤੇ ਸਿਵ ਕੀ ਪੂਜਾ ਨਿਤਿ ਕਰੈ ॥
वे नित्य शिव की पूजा करते थे।
ਏਕ ਦਿਵਸ ਪਸੁਰਾਟ ਰਿਝਾਯੋ ॥
एक दिन उसने परशुराम को प्रसन्न किया।
ਤੁਮਲ ਜੁਧ ਮਾਗ੍ਯੋ ਮੁਖ ਪਾਯੋ ॥੧੧॥
भयंकर युद्ध माँगा और वरदान पाया॥११॥
ਸਿਵ ਬਾਚ ॥
शिव वचन ॥
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥
ਜਬ ਤੇਰੇ ਗ੍ਰਿਹ ਤੇ ਧਰਨਿ ਧੁਜਾ ਪਰੈਗੀ ਆਨ ॥
जब तेरे घर से ध्वजा नीचे गिरेगी,
ਤੁਮਲ ਜੁਧ ਤਬ ਹੀ ਭਯੋ ਲੀਜੌ ਸਮਝਿ ਸੁਜਾਨਿ ॥੧੨॥
तब समझना कि भयंकर युद्ध होने वाला है, हे चतुर॥१२॥
ਚੌਪਈ ॥
चौपाई ॥
ਸੋਵਤ ਸੁਤਾ ਸੁਪਨ ਯੌਂ ਪਾਯੋ ॥
सोती हुई पुत्री ने ऐसा सपना देखा।
ਜਾਨੁਕ ਮੈਨ ਰੂਪ ਧਰਿ ਆਯੋ ॥
मानो कामदेव रूप धारण करके आया हो।
ਤਾਹਿ ਛੋਰਿ ਤਾ ਕੋ ਸੁਤ ਬਰਿਯੋ ॥
उसे छोड़कर उसने अपने पुत्र को वर लिया।
ਨਗਰ ਦ੍ਵਾਰਿਕਾ ਚਿਤਵਨ ਕਰਿਯੋ ॥੧੩॥
द्वारका नगर का स्मरण किया॥१३॥
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥
ਚਮਕ ਪਰੀ ਅਬਲਾ ਤਬੈ ਪ੍ਰੀਤਿ ਪਿਯਾ ਕੇ ਸੰਗ ॥
तब वह स्त्री चौंक पड़ी, अपने प्रिय के साथ प्रेम में।
ਪੁਲਿਕ ਪਸੀਜਤ ਤਨ ਭਯੋ ਬਿਰਹ ਬਿਕਲ ਭਯੋ ਅੰਗ ॥੧੪॥
शरीर पसीने से भीग गया, अंग विरह से व्याकुल हो गए॥१४॥
ਚੌਪਈ ॥
चौपाई ॥
ਪਿਯ ਪਿਯ ਉਠ ਅਬਲਾਹਿ ਉਚਰੀ ॥
प्रिय, प्रिय, उठो, वह स्त्री बोली।
ਛਿਤ ਗਿਰਿ ਗਈ ਦਾਤਨੀ ਪਰੀ ॥
धरती पर गिर पड़ी, मूर्छित हो गई।
ਤਬ ਸਖਿਯਨ ਤਿਹ ਲਯੋ ਉਚਾਈ ॥
तब सखियों ने उसे उठाया।
ਰੇਖਾ ਚਿਤ੍ਰ ਕਥਾ ਸੁਨਿ ਪਾਈ ॥੧੫॥
रेखा चित्र की कथा सुनकर पाई॥१५॥
ਸਵੈਯਾ ॥
सवैया ॥
ਘੂਮਤ ਨੈਨ ਖੁਮਾਰੀ ਸੀ ਮਾਨਹੁ ਗੂੜ ਅਗੂੜਨ ਭੇਦ ਬਤਾਵੈ ॥
घूमती हुई आँखें, मानो गहरा रहस्य बता रही हों।
ਤਾਪ ਚੜੀ ਤਿਹ ਕੋ ਤਨ ਕੌ ਸਖੀ ਹਾਰ ਸਿੰਗਾਰ ਕਿਯੋ ਨ ਸੁਹਾਵੈ ॥
उस पर प्रेम का ज्वर चढ़ा था, सखी, श्रृंगार उसे अच्छा नहीं लगता था।
ਬੇਗਿ ਚਲੋ ਸੁਨਿ ਬੈਨ ਬਲਾਇ ਲਿਉ ਤੇਰੀ ਦਸਾ ਕਹਿ ਮੁਹਿ ਨ ਆਵੈ ॥
जल्दी चलो, उसके वचन सुनकर, मैं तुम्हारी दशा नहीं कह सकती।
ਪੀਯ ਕੀ ਪੀਰ ਕਿ ਪੀਰ ਕਛੂ ਨਿਰਖੋ ਪਲ ਮੈ ਕਿ ਮਰਿਯੋ ਬਚਿ ਆਵੈ ॥੧੬॥
प्रिय की पीड़ा या कोई और पीड़ा, पल भर में मर जाए या बच जाए॥१६॥
ਬੋਲਤ ਹੋ ਮਤਵਾਰੇ ਜ੍ਯੋ ਮਾਨਨਿ ਡਾਰਤ ਆਂਖਨਿ ਤੇ ਜਲ ਜੈਹੈ ॥
मतवाले की तरह बोलती है, आँखों से आँसू बह रहे हैं।
ਘੋਰਿ ਹਲਾਹਲ ਆਜੁ ਪਿਯੈ ਨਹਿ ਕਾਸੀ ਬਿਖੈ ਕਰਵਤ੍ਰਹਿ ਲੈਹੈ ॥
जैसे आज हलाहल पी लिया हो, या काशी में करवट पर लेटी हो।
ਜਾਨਤ ਹੋ ਗ੍ਰਿਹ ਛਾਡਿ ਸਖੀ ਸਭ ਹੀ ਪਟ ਫਾਰਿ ਅਤੀਤਨਿ ਹ੍ਵੈਹੈ ॥
मुझे पता है, वह घर छोड़कर सब कुछ त्याग कर साध्वी बन जाएगी।
ਲੇਹੁ ਬਿਲੋਕਿ ਪਿਯਾਰੀ ਕੋ ਆਨਨ ਊਖ ਕਲਾ ਮਰਿਗੇ ਦੁਖੁ ਪੈਹੈ ॥੧੭॥
आओ, अपनी प्यारी को देखो, नहीं तो ऊषा कला मर जाएगी और तुम भी दुखी होगे॥१७॥
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥